ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਹੈ ?

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਕਈ ਸਕੀਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ (ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਾਰਡ / ਸ਼੍ਰਮਿਕ ਕਾਰਡ)। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਬੀਮਾ, ਪੈਨਸ਼ਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ, ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਘਰ ਸਹਾਇਤਾ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵਰਗੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਫਾਇਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਇਹ ਕਾਰਡ ਬਣਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫ਼ਤ (FREE) ਹੈ।
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹੋਗੇ:
- ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਕੀ ਹੈ?
- ਯੋਗਤਾ (Eligibility)
- ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
- ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ (Online / Offline)
- ਫਾਇਦੇ
- ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿੰਕ
- ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (FAQs)
- ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੁਚਨਾ
1. ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ (Labour Card) ਕੀ ਹੈ?
ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਪੰਜਾਬ ਸ਼੍ਰਮ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਬਿਲਡਿੰਗ ਐਂਡ ਅਦਰ ਕੰਸਟਰਕਸ਼ਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਵੈਲਫੇਅਰ ਬੋਰਡ (BOCW Board) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਡ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਇਹ ਕਾਰਡ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
- ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ
- ਬਿਲਡਿੰਗ/ਕੰਸਟਰਕਸ਼ਨ ਮਜ਼ਦੂਰ (ਮਿਸਤਰੀ, ਬੜਈ, ਬਿਜਲੀ ਮਸਤਰੀ, ਪੇਂਟਰ ਆਦਿ)
- ਰਿੱਕਸ਼ਾ / ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ
- ਘਰੇਲੂ ਮਜ਼ਦੂਰ
- ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ
- ਫੈਕਟਰੀ ਜਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ
2. 2025 ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
- ਅਕਸਮਾਤ ਬੀਮਾ ₹2–₹5 ਲੱਖ ਤੱਕ
- ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ (ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ)
- ਮੁਫ਼ਤ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿਕਾਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ
- ਘਰ ਸਹਾਇਤਾ / ਲੋਨ ਸਬਸਿਡੀ
- ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ (₹1000–₹3000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ)
- ਮਹਿਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਮਾਤਰਿਤਵ ਲਾਭ
- ਅਨਾਜ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਸਬਸਿਡੀ
3. ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਲਈ ਯੋਗਤਾ (Eligibility)
- ਉਮਰ ਸੀਮਾ:
- ਘੱਟੋ ਘੱਟ: 18 ਸਾਲ
- ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ: 60 ਸਾਲ
- ਕੰਮ ਦਾ ਤਜਰਬਾ:
- ਪਿਛਲੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 90 ਦਿਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
- ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਖੇਤਰ:
- ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ (ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ, ਬਿਲਡਿੰਗ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਦੁਕਾਨ/ਫੈਕਟਰੀ ਵਰਕਰ ਆਦਿ)।
- ਆਮਦਨ ਸੀਮਾ (ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ):
- ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨ ₹15,000–₹20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
- ਰਿਹਾਇਸ਼:
- ਅਰਜ਼ੀਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4. ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ:
- ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ (ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਮਾਣ)
- ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਮਾਣ (ਰੈਸ਼ਨ ਕਾਰਡ, ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ, ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲ, ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਈਸੈਂਸ)
- ਉਮਰ ਪ੍ਰਮਾਣ (ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ)
- ਬੈਂਕ ਪਾਸਬੁੱਕ ਦੀ ਕਾਪੀ (ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਅਤੇ IFSC ਕੋਡ ਨਾਲ)
- ਕੰਮ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ / ਨੌਕਰਦਾਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ
- ਪਾਸਪੋਰਟ ਸਾਈਜ਼ ਫੋਟੋ (2–3)
- ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕੀਤਾ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ
5. ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਲਈ Online ਅਤੇ Offline ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
(ਅ) Online ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
- ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਜਾਓ → www.punjab.gov.in
- ਨਵਾਂ ਯੂਜ਼ਰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰੋ – ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ, ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦੇ ਕੇ OTP ਵੈਰੀਫਾਈ ਕਰੋ।
- ਆਨਲਾਈਨ ਫਾਰਮ ਭਰੋ – ਨਾਮ, ਉਮਰ, ਪੇਸ਼ਾ, ਆਮਦਨ, ਪਤਾ ਆਦਿ।
- ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰੋ – ਆਧਾਰ, ਬੈਂਕ ਪਾਸਬੁੱਕ, ਫੋਟੋ, ਨੌਕਰਦਾਤਾ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ।
- ਅਰਜ਼ੀ ਸਬਮਿਟ ਕਰੋ – ਅਰਜ਼ੀ ਨੰਬਰ ਨੋਟ ਕਰ ਲਵੋ।
- ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ – ਮੰਜੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਰਟਲ ਤੋਂ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।
(ਬ) Offline ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
- ਨੇੜਲੇ ਸ਼੍ਰਮ ਵਿਭਾਗ ਦਫ਼ਤਰ ‘ਚ ਜਾਓ।
- ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਫਾਰਮ ਲਵੋ।
- ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰ ਕੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਪੀ ਲਗਾਓ।
- ਫੋਟੋ ਲਗਾ ਕੇ ਸਾਈਨ ਕਰੋ।
- ਅਰਜ਼ੀ ਸ਼੍ਰਮ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿਓ।
- ਚੈਕਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
6. ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਦੇ ਫਾਇਦੇ (ਪੰਜਾਬ 2025)
- ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਅਕਸਮਾਤ ਬੀਮਾ ₹5 ਲੱਖ ਤੱਕ
- ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਯੋਜਨਾ
- ਮੁਫ਼ਤ ਸਕਿਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ
- ਘਰ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ / ਲੋਨ ਸਬਸਿਡੀ
- ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾਤਰਿਤਵ ਲਾਭ
- ਵੱਧ ਉਮਰ ‘ਚ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ
- ਸਸਤਾ ਅਨਾਜ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ
7. ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿੰਕ
(ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰੋ, ਦਲਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ।)
8. ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (FAQ)
ਪ੍ਰ.1: ਕੌਣ ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
18 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ।
ਪ੍ਰ.2: ਕੀ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਫੀਸ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਅਰਜ਼ੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰ.3: ਕਾਰਡ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਲਗਭਗ 15 ਤੋਂ 30 ਦਿਨ।
ਪ੍ਰ.4: ਕੀ ਔਰਤਾਂ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਰਿਤਵ ਲਾਭ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰ.5: ਕੀ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਅਕਸਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰ.6: ਜੇ ਕਾਰਡ ਗੁਆਚ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰਮ ਦਫ਼ਤਰ ਰਾਹੀਂ ਨਵਾਂ ਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
9. ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੁਚਨਾਵਾਂ
- ਕੇਵਲ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰੋ।
- ਅਰਜ਼ੀ ਨੰਬਰ ਨੋਟ ਕਰਕੇ ਰੱਖੋ।
- ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਪਤਾ/ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਬਦਲਣ ‘ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਪਡੇਟ ਕਰੋ।
10. ਅਸਵੀਕਾਰ ਨੋਟ (Disclaimer)
ਇਹ ਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਲਾਭ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬ ਸ਼੍ਰਮ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ punjab.gov.in ਪੋਰਟਲ ਤੋਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰੋ।
✅ ਸਾਰ:
2025 ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਡ ਬਣਵਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬੀਮਾ, ਪੈਨਸ਼ਨ, ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।






Leave a Reply