
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਆਸ਼ਾ (Accredited Social Health Activist – ASHA) ਸਕੀਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਾ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
2025 ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹੋਗੇ – ਯੋਗਤਾ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਤਨਖਾਹ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ।
ਆਸ਼ਾ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਕੌਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਆਸ਼ਾ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਔਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ:
- ਸਿਹਤ, ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ।
- ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡਿਲਿਵਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ।
- ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਗਵਾਉਣਾ।
- ORS, ਆਇਰਨ ਟੈਬਲਿਟ, ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੰਡਣਾ।
- ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ।
- ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਣ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ।
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਤਾ (Eligibility) – 2025
1. ਲਿੰਗ (Gender)
- ਕੇਵਲ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।
2. ਉਮਰ (Age Limit)
- ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ: 25 ਸਾਲ
- ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ: 45 ਸਾਲ
3. ਪੜ੍ਹਾਈ (Education)
- ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10ਵੀਂ ਪਾਸ।
- ਜੇ 10ਵੀਂ ਪਾਸ ਔਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ 8ਵੀਂ ਪਾਸ ਵੀ ਚੁਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- 12ਵੀਂ ਪਾਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
4. ਵਿਆਹੀ ਹਾਲਤ (Marital Status)
- ਵਿਆਹਸ਼ੁਦਾ / ਵਿਧਵਾ / ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ।
- ਕੁਆਰੀ ਔਰਤ ਵੀ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
5. ਹੋਰ ਗੁਣ
- ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ।
- ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।
ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
- ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ
- ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ / ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
- 8ਵੀਂ/10ਵੀਂ/12ਵੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
- ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ
- ਜਾਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (ਜੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ)
- ਬੈਂਕ ਪਾਸਬੁੱਕ ਦੀ ਕਾਪੀ
- ਪਾਸਪੋਰਟ ਸਾਈਜ਼ ਫੋਟੋਆਂ
ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਦੇਣੀ ਹੈ (How to Apply)
ਕਦਮ 1: ਸੂਚਨਾ ਜਾਰੀ ਹੋਣਾ
- ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਹਤ ਸਮਿਤੀ (DHS) ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਧਿਕਾਰੀ (CMO) ਭਰਤੀ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਦਮ 2: ਫਾਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ
- ਫਾਰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ:
- ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ (PHC)
- ਆਂਗਨਵਾਡੀ ਕੇਂਦਰ
- ਬਲਾਕ ਦਫਤਰ
- ਜਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ
ਕਦਮ 3: ਫਾਰਮ ਭਰਨਾ
- ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰੋ – ਨਾਮ, ਉਮਰ, ਪੜ੍ਹਾਈ, ਪਤਾ।
- ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜੋੜੋ।
ਕਦਮ 4: ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ
- ਫਾਰਮ ਬਲਾਕ ਦਫਤਰ/PHC ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰੋ।
- ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਵੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕਦਮ 5: ਜਾਂਚ
- ਕਮੇਟੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗੀ।
ਕਦਮ 6: ਇੰਟਰਵਿਊ (ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ)
- ਛੋਟਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਦਮ 7: ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ
- ਚੁਣੇ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ 23 ਦਿਨ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
- ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ
- ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ
- ਛੋਟਾ ਇੰਟਰਵਿਊ/ਗੱਲਬਾਤ
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਨਿਯੁਕਤੀ
ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ (Salary & Incentives)
ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤਨਖਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਨ:
- ₹200 – ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਨਮ ਲਈ
- ₹150 – ਬੱਚੇ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਣ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ
- ₹250 – ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਲਈ
- ₹50–₹100 – ਪੋਲਿਓ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ
- ₹200–₹300 – ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਕਸ ਭੱਤਾ
👉 ਔਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰ ₹4,000 ਤੋਂ ₹10,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਮਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ
- ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ
- ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ
- ਛੋਟੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦਵਾਈ ਵੰਡਣਾ
- ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਭੇਜਣਾ
- ਜਨਮ/ਮੌਤ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ
- ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ
ਫਾਇਦੇ
- ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮਾਨ।
- ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ।
- ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਜਰਬਾ।
- ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਰਾਸ਼ੀ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ
- ਆਮਦਨ ਘੱਟ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ।
- ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ ਵੱਧ।
- ਕਈ ਵਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ।
- ਪੱਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਸੀਮਿਤ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
Q1. ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ?
👉 ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10ਵੀਂ ਪਾਸ (ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ 8ਵੀਂ ਪਾਸ)।
Q2. ਕੀ ਕੁਆਰੀ ਔਰਤ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ?
👉 ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਆਹਸ਼ੁਦਾ/ਵਿਧਵਾ/ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ।
Q3. ਕੀ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਹੈ?
👉 ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੋਲੰਟੀਅਰ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Q4. ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕਿੰਨੀ ਕਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
👉 ਔਸਤ ਵਿੱਚ ₹4,000 ਤੋਂ ₹10,000।
Q5. ਉਮਰ ਸੀਮਾ ਕੀ ਹੈ?
👉 25 ਤੋਂ 45 ਸਾਲ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਆਸ਼ਾ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਭਰਤੀ 2025 ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਮਾਈ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਇੱਜ਼ਤ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਹੋ ਅਤੇ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਹਤ ਦਫਤਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਨੋਟਿਸ ਚੈੱਕ ਕਰਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿਓ।
ਡਿਸਕਲੇਮਰ
ਇਹ ਲੇਖ ਕੇਵਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਭਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਯੋਗਤਾ, ਤਨਖਾਹ ਆਦਿ ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਸੂਚਨਾ ਚੈੱਕ ਕਰੋ।






Leave a Reply